Birinchi islomiy bank Oʻzbekistonda paydo boʻldi

Статья доступна на русском языке.

Oʻzbekiston Markaziy banki ilk bor islomiy bank faoliyati uchun litsenziya berdi. 1-I raqamli litsenziyani Markaziy bank Boshqaruvining 2026-yil 23-oktabrdagi 28/1-son qaroriga koʻra Open Bank aksiyadorlik jamiyati oldi.

Regulyatorning taʼkidlashicha, mamlakatda bunday litsenziya ilk bor berilmoqda. U «Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida»gi qonunda nazarda tutilgan islomiy moliyalash operatsiyalarini qamrab oladi.

Banklarga bunday operatsiyalarni bajarish huquqini 2026-yil 29-iyunda kuchga kirgan qonun berdi. Open Bank islomiy operatsiyalarni anʼanaviy bank xizmatlari bilan bir qatorda olib borishi mumkin: qonunga koʻra ular alohida hisobga olinadi.

Bu qaror avtomobil bozori uchun amaliy ahamiyatga ega. Oʻzbekistonda mashinalarning katta qismi kredit va muddatli toʻlov orqali sotib olinadi. Islomiy bank xizmatlari esa diniy sabablarga koʻra foizli qarzdan qochadigan xaridorlar uchun muqobil yoʻl boʻlishi mumkin.

Bunday mahsulotlar foizga emas, savdo va ijara bitimlariga asoslanadi. Masalan, bank avtomobilni sotib olib, mijozga kelishilgan ustama bilan muddatli toʻlovga sotishi (murobaha) yoki keyin sotib olish sharti bilan ijaraga berishi (ijara) mumkin.

Biroq avtomobil xaridorlari uchun aniq shartlar hali eʼlon qilinmagan. Markaziy bank faqat litsenziya berilganini maʼlum qildi. Open Bank qanday mahsulotlar taklif qilishi va ular oddiy avtokredit va muddatli toʻlovdan arzon yoki qimmat boʻlishi keyinroq aniqlanadi.

Bu ayniqsa muhim, chunki Oʻzbekistonda mashinalar koʻpincha savdo ustamasi bilan «foizsiz» muddatli toʻlovga olinadi. Bu usul koʻrinishidan islomiy moliyalashga oʻxshaydi, lekin har doim ham uning talablariga mos kelmaydi.

Bozorda islomiy sxemaga yaqin takliflar allaqachon bor.

2026-yil sentabridan Taiba Finance lizing kompaniyasi BYD xaridini ijara sxemasi boʻyicha yiliga 15,9 foiz bilan moliyalaydi.

Kapitalbank 2025-yil noyabridan buyon Xitoy avtomobillarini islomiy sxema boʻyicha moliyalab kelmoqda.

2026-yil may oyida UzAuto Motorsning ayrim avtosalonlari Cobaltni bank orqali halol nasiyaga sota boshladi. Yillik hisobda ustama 28 foizgacha yetgan.

Markaziy bank isteʼmolchilarga bank xizmatlaridan foydalanishdan oldin bankda tegishli litsenziya bor-yoʻqligini regulyatorning rasmiy saytida tekshirishni eslatdi. Demak, islomiy sxema boʻyicha mashina olishdan oldin bankda bunday operatsiyalarga litsenziya borligini tekshirish kerak.

Open Bank avtomobil xaridorlari uchun ilk mahsulotlarni qachon ishga tushirishi va ular hammaga ochiq boʻlish-boʻlmasligi hozircha nomaʼlum. Lekin ilk litsenziya bilan Oʻzbekistonda xaridlarni, jumladan mashinani moliyalashning yangi huquqiy yoʻli ochildi.

Bank 2022-yil dekabrida Smart Bank nomi bilan litsenziya olgan, 2025-yilda Open Bank deb qayta nomlangan. Bankning barcha aksiyalari Future Open Technology Group kompaniyasiga tegishli.